ရခုိင္လူမ်ုိးနန္႔ ယင္းရို႕၏ အနာဂတ္ျပႆနာ

တင္ျပသူ- ေမာင္လွေအာင္
(ရခိုင္ရိုးမ)       07,july,2011
တုိင္းနန္႔ ျပည္နယ္ (၁၄)ခုမွာ  အနိမ္ခံရဆုံးျပည္နယ္ တခုၿဖိဳက္ေတ ရခုိင္ျပည္။ ႏွစ္ေပါင္း (၂၂၆)ႏွစ္တာ ကြ်န္သက္တမ္းနန္႔ မြီးဖြားလာရေရ ရခုိင္လူထုနန္႕ ရခုိင္ၿမီကုိ ဗစၿဖဲပနာ လက္ညိဳးထုိးၿပီးေက တရုတ္ကုိ ေရာင္းစားနိန္ေရ ဗမာေခါင္းေဆာင္တိ။

ရလာေရ ေဖ့ခ်ာကုိ ၂၁-ရာစုသစ္မွာ ေနျပည္ေတာ္နန္းအၿဖိဳက္ အသက္သြင္းလာဖုိ႔ၿဖိဳက္ေတ။ ေတာ္လွန္ေရး ကာလဆုိေရစကားေခ် တခြန္းနန္႔ ခရီးဆက္နိန္ရေရ ရခုိင္လူထု။

လမ္းစုိင္ကုိ ဂနိန္႔ထိ ၀ုိးတ၀ါးၿဖိဳက္နိန္ေရ ရခုိင္ႏုိင္ငံေရးလမ္းစုိင္။ တခုလုိအပ္နိန္ဗ်ာယ္ ၿဖိဳက္ေတ။ ရခုိင့္ေခါင္းေဆာင္တိ အနိန္နန္႔ျပတ္သားေရ မူ၀ါဒတိရွိဖုိ႔ လုိအပ္လာေရ။ ဘေရးဘ မကၠလာကုိ ေဆာင္းခ်င္ေရ စိတ္ဓာတ္တိကုိ ေဖ်ာက္ဖုိ႔ လုိအပ္လာဗ်ာယ္ၿဖိဳက္ေတ။
ဗမာတိ သူရုိ႕ အခ်င္းခ်င္း စည္းရုံးလာဗ်ာယ္။ ျမန္မာတႏုိင္ငံလုံးဗမာစကား ၿဖိဳက္ရမည္။ ဗမာစာကုိ ရြိးရေမ ဆုိေရ စီမံကိန္းကုိ မၾကာမီ အေကာင္အထည္ေဖာ္လာႏုိင္ေရ။

ေနာက္ဆုံး ရခုိင္လူမ်ဳိးရုိ႔၏ မူလဇာတ္ျမစ္ ယုိင္ေက်းမႈတိလဲ ၀ါးမ်ဳိခံရဖုိၿဖ်ိက္ေတ။  ဂနိလူငယ္တိၾကား မိခင္ဘာသာစကားကုိ အသုံး မမ်ားဘဲ။ ဗမာစာကုိ ပုိရြီလားကတ္ဗ်ာယ္။

ရခုိင္စာနန္႔ ဗမာစာ အတူတူုရာဆုိေရ  စကားေခ် တခြန္းနန္႔ ႏွစ္ေပါင္း ရာေက်ာ္ ျဖတ္သန္းလာေရ ရခုိင္စာပီကုိ ေခ်ာင္းထဲကုိ ပစ္ခ်လုိက္ရဖုိ႔ ကိန္းၿဖိဳက္လာေရ။

အဂၤလိပ္တိ ႀကိဳးစားမႈေၾကာင္း တကမၻာလုံး အဂၤလိပ္စာ အဂၤလိပ္စကားကုိ သုံးလာကတ္ဗ်ာယ္။ အဂၤလိပ္ ဘာသာဆုိေက အားလုံးနီးပါး နားလည္ေရ။

လူမ်ုိးတမ်ဳိး၏ စာပီကုိ ယင္းလူမ်ဳိးက မေဖာ္ထုတ္ေက တျခားလူမ်ဳိးက ေဖာ္ထုတ္လာဖုိ႔မဟုတ္ပါ။  ရခုိင္သားရုိ႕ၾကားမွာ အမ်ားစု ထြက္နိန္ေရ စကားတခုရွိေရ ရခုိင္စာ အရြိးအသားျပႆနာ ၊ တခ်ဳိ႕ကလဲ စံနန္႔ ရြီးရဖို႔ တခ်ဳိ႕လဲ ေဒသိယ စကားနန္႔ အမ်ဳိးမ်ဳိး ကဲြျပားနိန္ေရ။ ရခုိင္စာ အရြိအသားစံ တရပ္ကုိ ေစာင့္နိန္ဖုိ႔ဆုိေက မၾကာမီမာ ရခုိင္စာ ၀ါးမ်ဳိးခံရဖုိ႔ ၿဖိဳက္ေတ ၉၉% ရာခုိင္ႏွုန္းက ဗမာစာကုိ သုံးနိန္ကတ္ဗ်ာယ္။

ကုိယ့္စာ ရွိယင့္သားနန္႔ သူမ်ားစာကုိ အငွားသုံးရေရ အဆင့္ဆုိစြာ သူမ်ားစာကုိ အထင္ႀကီးလုိ႔ ၿဖိဳက္ေတ ။ ရခုိင္စာပီေရ ရခုိင္လူမ်ဳိး၏ အသက္၊ ရခုိင္လူမ်ဳီး၏ အသည္းႏွလုံး၊  ရခုိင္စာရာ ေဒပုိင္တစတစေပ်ာက္လားဖုိ႔ဆုိေက ေနာက္ဆုံးရခုိင္လူမ်ဳိးဇာက ဆင္းသက္လာေရလဲဆုိစြာ မိန္းခြန္းထုတ္လာကတ္ဖုိၿဖိဳက္ေတ။

ကမၻာတ၀ွမ္း စပိန္ ၊ျပင္သစ္၊ ဂ်ာမန္၊ တရုတ္၊ဂ်ပန္၊ စေရ လူမ်ိဳးတိက မိမိရုိ႕ဘာသာနန္႔ အဂၤလိပ္ဘသာ တထပ္တည္းက်ေအာင္ စုိင္းျပင္းနိကတ္ဗ်ာယ္။  ကုိယ္လူမ်ုိးစာပီ မေပ်ာက္ရေအာင္ ႀကိဴးစားနိန္ကတ္ဗ်ာယ္။
အလားတူ ကရင္၊ခ်င္း ၊ရွမ္းရုိ႕လဲ မိမိရုိ႕စာပီမေပ်ာက္ေအာင္ ႀကိဴးစားနိန္ကတ္ဗ်ာယ္၊ အင္တာနက္ စာမ်က္ႏွာတိ မွာလဲ သူရုိ႕ဘာသာတိနန္႔ လႊင့္တင္ထားစြာကုိလဲ အားလုံးအသိပင္။ ဆုိေက ဂနိ ရခုိင္ရုိ႕မွာ စာလုံးေပါင္း သတ္ပုံ၊ သဒၵါဆုိေရ မူ၀ါဒနန္႔ ရခုိင္စာကုိေက်ာခုိင္းလားဗ်ာယ္။

ရခုိင္စာ အရြီးအသားမွန္မွ ရခုိင္စာကုိေဖာ္ထုတ္ရဖုိ႔ဆုိေက  ရခုိင္စာလုံးေပါင္း ဇာနိမွန္လာဖုိ႔၊ ရခုိင္စံ အရြီးသား စံတရပ္ ဇာနိ ေပၚလာဖုိ႔လဲ၊ ယင္းပုိင္ ေပၚလာစြာကုိ ထုိင္ပနာေစာင္နီရဖို႔လား လုိ႔ မိန္းခြန္း ထုတ္စရာတိ ၿဖိဳက္လာပါေရ။ ယင္းပုိင္ဆုိေက အဂုသုံးနိန္ကတ္ေတ ေဒသိယစကားတိကား ရခိုင္စကားမဟုတ္လား ဆုိစြာတိ မိန္းစရာ ၿဖိဳက္လာပါေရ။

ဂနိ ရခုိင္လူထုေရ စစ္မွန္ေရ လြတ္လပ္မႈကုုိ ရဗ်ာယ္လား၊  တကယ္လုိ႔ ဗမာေခါင္းေဆာင္တိဗမာ တျပည္နယ္လုံး ဗမာစာ ဗမာစကားကုိ ရြီးရဖို႔လုိ႔ ၾသဇာပီးလာေက ရခုိင္တိ ဇာပုိင္လုပ္ကတ္ပါဖုိ႔လဲ။

ရခုိင္အမ်ုိဳးသားတိ စုိင္းစားစရာအခ်က္တိ အမ်ားအျပားၿဖိဳက္လာနိန္ပါဗ်ာယ္။ စီးပြားေရး ၀ါးမ်ဳိ၊ လူမ်ဳိးေရး ၀ါးမ်ဳိ၊ ေနာက္ဆုံး ဘာသာစာပီပါ ၀ါးမ်ဳိးလာႏုိင္ပါေရ။ ဗမာအစုိးရ  ေဒသခံ ရခုိင္လူထု အက်ဳိးစီးပြားထက္ မိမိရုိ႕ ဗမာလူမ်ဳိး ၀မ္း၀ေရးကုိ ပုိမုိဦးစားပီးနိန္စြာကုိ ရခုိင္ရုိ႕ အသိပင္ ၿဖိဳက္ေတ။

ရခုိင္ျပည္ နယ္ထြက္ သယံဇာတနန္႔ ေရာင္းရေငြတိကိုေတာင္  ေနျပည္ေတာ္အပါအ၀င္ မႏၱေလးနန္းကုိပင္ ရြီခ်လာဖုိ႔ ၿဖိဳက္ေတ။
ျပည္နယ္ ျပည္ပ မခဲြျခားဘဲ တျပည္းညီထားေရ ဆုိေရ ဗမာေခါင္းေဆာင္တိ မူ၀ါဒ ကား အဂုလက္ရွိမွာ ဇာလဲဆုိစြာေပၚလြင္နိန္ေရ ။
မုိးရီခ်ိန္ လကၡ၂၀၀ေတာင္ မျပည့္ေရ စစ္ကုိင္းနန္႔ တျခားနိန္ရာတိမွာ သီးထပ္ စပါး စိုက္ႏုိင္ဗ်ာယ္။ ရခုိင္ျပည္မာကား ၀ီးလီစြ။

ရခုိင္ျပည္ကုိ ဘ႑ာတုိက္လုိ႔ ဗမာ စစ္ေခါင္းေဆာင္တိက သတ္မွတ္ထားေရပုိင္ ရခုိင္ျပည္မာ က်လာေရ ဗုိလ္ခ်ဳပ္တိ၊ တုိင္းမႈတိေရ အျပန္ခရီးမွာ ေသာတၱာ အျပည့္ ထမ္းလားေရ။ ယင္းေဖ့သာတိ ဇာကရလဲ မီန္းစရာကား အမ်ားႀကီး။ ရခုိင္လူမ်ဳိးကုိဂုတ္သြီးစုပ္ပနာ ယူလားေရ ေဖ့သာတိနန႔္ ယာရွင္ကုိ ေမ်ာက္ႏွင္ဖုိ႔ လုပ္နိန္ေရ လူတိလဲ မ်ဳိဆုိ႔ လားလီယင့္။။

ေနာက္ဆုံး အနိန္နန္႔ ေျပာရေက ရခုိင္ အမ်ုဳိးသားတုိင္း တိက် ျပတ္သားမႈ တခုကုိ လုိအပ္နိန္ဗ်ာယ္ ၿဖိဳက္ေတ၊ လူမ်ဳိးေရး ၀ါးမ်ဳိခံ ဘ၀နန္႔ နိန္လားရဖုိ႔လားဆုိစြာ စုိင္းစားကတ္စီလုိပါေရ။

ေဒပိုင္ တိက်ေရ လမ္းစုိင္းကုိ မလုိက္ခဆုိေက သရက္ရင္ဆုိးသီး ဘ၀နန္႔ ခရီးဆက္ရဖို႔ကိန္း ေသခ်ာပါေရ။ အမိကရခုိင္ အဖကဗမာ  ေပါက္လာေရသားသမီးက သရက္ရင္ဆုိးသီး ပုိင္ၿဖိဳက္လားပါလိမ့္ေမ။ မိမိဇာလူမ်ဳိးလဲဆုိေစာ္ လမ္းစ ေပ်ာက္ေတကိန္း ဆုိက္လာဖုိ႔ၿဖိဳက္ေတ။

ရခုိင္သားအားလုံးကုိေလးစားလွ်က္...................http://www.rakhaingroma.com

Continue Reading

စံ ရခိုင္စာပီပန္းတိုင္ကို လားေရာက္ျခင္း

ရခိုင္စာပီအေၾကာင္းကို စဥ္းစားေက အလြန္စိတ္မေကာင္းျဖစ္ရပါေရ။ ေအနိ ရခိုင္စာပီအရီးအသားျပႆနာစြာ တရက္ထက္တရက္ ႀကီးမားလာပါေရ။ စာပီပညာသွ်င္တိက ယင္းျပသနာတိကို တင္ျပကတ္ေကေလ့ ဇာနည္းဇာပံု ေျဖယွင္းရဖို႔လို႔ ဆိုကတ္စြာကိုေတာ့ခါ အဂုထက္ထိ မတြိရသီးပါ။
ရခိုင္လူမ်ိဳးရို႕ကို 'ရခိုင္စာပီ ရီးသားကတ္ပါ' လို႔ေျပာလိုက္တိုင္း 'စံအရီးအသား ဇာမာေလ' ဆိုေရ မီးခြန္းတိနန္႔ေဂ်း ႀကံဳတြိရပါေရ။ လက္ဟိရီးသားနီေရလူတိကေလ့ ရပ္စြဲရြာစြဲတိကို ရွိတန္းတင္ပနာ ရီးသားကတ္ေတအတြက္ရခိုင္စာပီတိုး
တက္ေအာင္လုပ္စြာနန္႔မတူဘဲ ရခိုင္စာပီကို ဖ်က္ဆီးနီကတ္စြာနန္႔ တူနီပါေရ။ေအပိုင္ရီးသားကတ္စြာေရ။
ရွီးေခတ္အဆက္ဆက္ကပင္ ရီးသားလာကတ္ေတ ဂႏၳဝင္ရခိုင္စာပီကို ေဂ်ာင္ထိုးပစ္စြာနန္႔ တူေရပိုင္ ရခိုင္စာပီမဟိခေရအတြက္ ရခိုင္စာပီအသစ္တစ္ခု တီထြင္ရဖို႔ ဆိုေရ အဓိပါယ္ေလ့ သက္ေရာက္လားပါေရ။
ေအနိ ရခိုင္စာပီရီးသားကတ္သူ အမ်ားစုေရ ရခိုင္စာပီကို ကိုယ္ရို႕ေဒသမာေျပာဆိုကတ္ေတ စကားသံအတိုင္း ရီးသားကတ္ပါေရ။ ေအပိုင္ရာရီးသားနီကတ္ဖို႔ဆိုေက ေနာက္မၾကာခင္မာ ရခိုင္စာပီ အရီးအသားေပါင္း ေသာင္းနန္႔ သိန္းနန္႔ ခ်ီပနာ ျဖစ္လာႏိုင္ပါေရ။
ဇာျဖစ္လို႔ဆိုပါေက ရခိုင္လူမ်ိဳးတစ္ေယာက္နန္႔ စကားသံကြဲျပားကတ္ေတ အတြက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါေရ။ ၿမိဳ႕နယ္ေဒသႀကီးတိကို ထားပါဖိ၊ ရြာေခ်တစ္ရြာတည္းမာေတာင္ တစ္ေယာက္နန္႔တစ္ေယာက္ ေျပာစြာမတူကတ္ပါ။

ယင္းမတူကတ္စြာတိကို တရားသီဆုပ္ကိုင္ထားပနာ စာအျဖစ္ခ်ရီးေရခါ ရခိုင္စာပီအျဖစ္ နာမည္တပ္လာကတ္ပါေရ။ ေအၾကားထဲမာ ေအာက္သားေဝါဟာရတိကေလ့ တရက္ထက္တရက္ တိုးဝင္လာကတ္ေတ။
ယင္းေအာက္သားေဝါယာရတိေရ အၿငိမ္နီစြာမဟုတ္ပါ။ စစ္တေကာင္းကုလားတိ ရိုဟင္ဂ်ာ နာမည္ခံလာေရပိုင္ ယင္းေအာက္သားေဝါဟာရတိေလ့ ' အမ်ိဳးအစားကြဲျပားေရ ရခိုင္စကား' ဆိုေရ နာမည္ကို ေက်ာ္ပနာ ဘံုရခိုင္စကား ဆိုေရ နီရာကို ယူလာစြာက ေကာင္းရင္နာဖို႔ ေကာင္းပါေရ။
ရခိုင္လူမ်ိဳးတိမာ အခ်င္းခ်င္းအသိအမွတ္မျပဳ၊ ေအာက္သားတိနန္႔က်ေက ပု နီကတ္ေတဆိုစြာ ေအနီရာမာေလ့ တြိႏိုင္ပါေရေယ။ ဥပမာအျဖစ္နန္႕ ေဝါဟာရတစ္ခုကို ျပရဖို႔ဆိုပါေက "ေမေမ" ကို ၾကည့္ပါ။ ရခိုင္ရို႕မာ အမင္၊ အမိ၊ မိမိ၊
အမိုင္း၊ အီးေယာင္၊ အီးေယ ဆိုေရ အသံုးအႏွဳန္းေခ်တိ မကန္ဟိယင့္သားနန္႔  ေအ 'ေမေမ' ဆိုေရေအာက္သားစကားကို ၿခီၿခီငံငံ ေျပာလာကတ္စြာ ေကာင္းအံ့ၾသဖို႔မေကာင္းပါလား။ ေအ ေမေမ စြာ အယင္က ရခိုင္ျပည္ဇာနီရာမာေလ့ မသံုးခကတ္ပါ။

ေအနိ ေအစကားကို သံုးလာကတ္စြာေရ ေအာက္သားတိကို အထင္ႀကီးေရအတြက္ေၾကာင့္ လို႔ စြပ္စြဲရဖို႔ပိုင္ျဖစ္နီပါေရ။ ေနာက္ေနာင္ေအပိုင္ မျဖစ္ရေအာင္ ဇာပိုင္လုပ္ကတ္ေက ေကာင္းပါဖို႔ေလး။

(ဇာေလာက္ပင္ မိရိုးဖလာ ရခိုင္စကား ျဖစ္လီပတ္စီ၊ ရခိုင္တစ္မ်ိဳးသားလံုးအတြက္မျဖစ္ႏိုင္ပါေက ယင္းစကားကို အရီးအသားထဲမာာတင္ပနာမရီးသင့္ပါ။ ရခိုင္ရို႕မာ ဗ်ာလ္၊ ဗ်ာ၊ ယာလ္၊ယာ အားလံုးတတူတူပါ။ အေဂါင့္ေဂါင့္၊ အဂုန္႔ဂုန္႔၊ အဂင့္ဂင့္ အားလံုးတတူတူပါ။ ယေကေလ့ေသာ့၊ ယေကေလ့သြင့္၊ ယေကေလ့သင့္၊ယေကေလ့ေသာက္ အားလံုးတူပါေရ။ ယင္းအထဲက အမ်ားသံုးေရစကားစြာ ကိုယ္ရို႕ေဒသမာ သံုးႏွုန္းေျပာဆိုကတ္ေတ စကား ျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္ပါဖို႔။ ကိုယ့္စကားမဟုတ္ပတ္စီ အမ်ားသံုးတစ္ခုကိုယူပနာရီးသင့္ပါေရ။ မဟုတ္ေက ရခိုင္ေဝါဟာရတိ ဇာေလာက္ပင္ၾကြယ္ဝပတ္စီ ေအာက္သားစကားကဝင္ေရာက္ အျမတ္ထုတ္လားႏိုင္စြာကို အထက္က 'ေမေမ' က သက္သီျပနီပါေရ။)

လက္ဟိအနီအထားေရ ရခိုင္တစ္မ်ိဳးသားလံုး၏ အဆိုးရြားဆံုး အနီအထားျဖစ္ပါေရ။ ေအပိုင္ အနီအထားမာ စံအရီးအသားကို လက္ဝါးျဖန္႔ေတာင္းနီလို႔ကား ရဖို႔မဟုတ္ပါ။ စံအရီးအသားအတိအက် ျဖစ္လာဖို႔အတြက္ ရခိုင္ႏိုင္ငံေပၚေပါက္လာဖို႔ လိုအပ္ပါေရ၊ စစ္မွန္ေရရခိုင္အစိုးရတစ္ရပ္ လိုအပ္ပါေရ။ ယင္းပိုင္ဆိုေက ေကာင္းရွည္လားပါဗ်ာလ္။
ရခိုင္လူမ်ိဳးလြတ္ေျမာက္ဖို႔ ရခိုင္လူမ်ိဳးတိ စည္းလံုးဖို႔လိုပါေရ။ ရပ္စြဲရြာစြဲ ပုဂၢိဳလ္စြဲ ထားနီလို႔မရပါ။ လက္ဟိအနီအထားအရ ရခိုင္စာပီကို ရီးသားေရ နီရာမာေလ့ ရပ္စြဲရြာစြဲတိကို ေဘးမာထားပနာ 'ရခိုင္လူမ်ိဳးအတြက္ရခိုင္စာပီ' ဆိုေရ အယူအဆကို ႏွလံုးသားထဲမာ စြဲမွတ္ထားကတ္ဖို႔လိုပါေရ။
ရခိုင္စာပီကို လက္ဟိအနီအထားအတုိင္းရီး နီကတ္ဖို႔ဆိုေကေတာ့ခါ  ရခိုင္လူမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္း  ျပႆနာ ျဖစ္လာျဖစ္လာႏိုင္ၿပီးေက ေနာက္ဆံုး ေအာက္သားစာပီမာ အဆံုးသတ္လားႏိုင္ပါေရ။ ေအပိုင္မျဖစ္ရေအာင္  ရခိုင္လူမ်ိဳးတိုင္း ကိုယ္ရီးထားေရစာကို မွန္မမွန္ ျပန္ပနာ ဆန္းစစ္သင့္ပါေရ။
ရပ္စြဲရြာစြဲနန္႔ ရီးသားထားေရ ရခိုင္စာပီစြာ ရပ္ရြာေလာက္မာ အသံုးဝင္ပနာ ရခိုင္တစ္မ်ိဳးသားလံုး အတြက္ရည္ရြယ္ပမာ ရီးသားဖို႔ဆိုေကေတာ့ခါ ရခိုင္လူမ်ိဳးတိ အမ်ားဆံုးသံုးေရ သတ္ပံုနန္႔ ေဝါဟာရကို အသံုးျပဳပနာ ရီးသားသင့္ပါေရ။
ေအပိုင္ရီးသားကတ္ဖို႔အတြက္ ရခိုင္စာပီတိကို ဖတ္ကတ္ဖို႔၊ေလ့လာကတ္ဖို႔လိုပါေရ။ လက္ဟိ ရခိုင္စာပီေတာ္လွန္ေရးကို ဇာသူရို႕က ေဂါင္းေဆာင္နီေတဆိုစြာကို တိတိက်က်ေလ့လာကတ္ဖို႔ လိုပါေရ။ လက္ဟိ အဝီးေရာက္ရခိုင္အမ်ားစုေရ ရခိုင္စာပီေတာ္လွန္ေရးကို အဝီးေရာက္ ပညာတတ္တိ၊ပညာသွ်င္တိက ဦးေဆာင္နီကတ္ေတလို႔ ယူဆကတ္ပါေရ။
ရခိုင္လူမ်ိဳးတစ္ေယာက္ပါရဂူဘြဲ႕(ေဒါက္တာဘြဲ႕) ရစြာေရ ရခိုင္စာပီကို တတ္ကြ်မ္းစြာနန္႔ မဆိုင္ပါ။ ေဒါက္တာဘြဲ႕ရပနာ ရခိုင္စာပီရီးသားစြာကို အားမပီးေရ ရခိုင္ပညာတတ္တိမကန္ဟိနီေရအတြက္ ရခိုင္စာပီအရီးအသားနန္႔ ပတ္သက္ေက သူရို႕ကို အားကိုလို႔မရပါ။
ရခိုင္စာပီကို တစိုက္မတ္မတ္ ေဇာက္ခ် ရီးသားေရလူကရာ ရခိုင္စာပီကို ခ်စ္ေတလူျဖစ္ေတပိုင္ ရခိုင္စာပီတိုး တက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္နီကတ္ေတ လူတိေလ့ျဖစ္ပါေရ။
မ်က္ေမွာက္ကာလ ရခိုင္စာပီပညာသွ်င္တစ္ေယာက္ကို လက္ညိွဳးထိုးျပရဖို႔ဆိုပါေက ' ဆရာႀကီး ေမာင္ဗသိန္း' ကို ျပရပါဖို႔။ သူၿပီးေက ဆရာေတာ္ဇယႏၱာေဗာဓိ၊ ဆရာေနာင္ဧ၊ ဆရာေမာင္ခိုင္ေအာင္ရို႕ အစီအသင့္ဟိပါေရ။
ေအပုဂၢိဳလ္ရို႕ရီးေရ ရခိုင္စာပီအရီးအသားတိေရ တစ္ေယာက္နန္႔တစ္ေယာက္ စေကတေပြ မတူစြာကလြဲပနာ အရီးအသားအားလံုးစြာ ရခိုင္တစ္ျပည္လံုးစံအျဖစ္ အသံုးျပဳဖို႔ဆိုေက သံုးလို႔ ရႏိုင္ေရ အနီအထားမာဟိပါေရ။
ယင္းေၾကာင့္ ရခိုင္စာပီကို ကိုယ္တိုင္မရီးတတ္ ပါေက ယင္းဆရာရို႕ အရီးအသားတိထဲကတစ္ခုခုကို ယူနာ ရီးသားသင့္ပါေရ။ မေလးသွ်ားႏိုငံ က ရကၡဝံလက္ရခိုင္အမ်ိဳးသားမဂၢဇိန္း က ရခိုင္စာပီအရီးအသားတိေရ ယင္းဆရာရို႕၏ အရီးအသား(ဆရာေမာင္ဗသိန္း အစဟိေရ.....) နန္႔ တူေရပိုင္ အေမရိကႏိုင္ငံက အကိုဦးသိန္းေမာင္ ထုတ္ေတ ႏိုင္ငံတကာရခိုင္အမ်ိဳးသားသတင္းစဥ္ က ရခိုင္စာပီ အရီးအသားတိေလ့ေသာ့ ယင္းဆရာရို႕၏ အရီးအသားတိနန္႔ တတူတူျဖစ္ပါေရ။
ေအခ်င့္တိစြာ ရပ္စြဲရြာစြဲတိနန္႔ ရီးသားကတ္စြာမဟုတ္ဘဲ ရခိုင္တစ္မ်ိဳးသားလံုးအသံုးျပဳႏိုင္ေရ ဘံုစာပီ(စံစာပီ) ပန္းတိုင္ကိုလားနီကတ္စြာျဖစ္ပါေရ။ လက္ဟိ နာမည္ႀကီးအဆိုေတာ္တိျဖစ္ေတ ကိုဝင္းကိုခိုင္နန္႔ ကိုစံေမာ္သိန္း ရို႕ေရ ေတာင္ဂုတ္ၿမိဳ႕နယ္သားတိျဖစ္ပါေရ။
ေယေလ့ သူရို႔ေတးျခင္းဆိုေရခါ ေတာင္ဂုတ္စကားသံနန္႔မဆိုကတ္ပါ။ ေအခ်င့္သည္ပင္ ဘံုရခိုင္စကား၊ ဘံုစာပီ ပန္းတိုင္ကို ပန္းတိုင္ကို လားနီကတ္စြာျဖစ္ပါေရ။
အၿခီအနီအရပ္ရပ္ကို သံုးသပ္ပနာ ရပ္စြဲရြာစြဲအယူအဆတိကို ေဝးသတ္ၿပီးေက တူရာတူရာ အရီးအသားေခ်တိကို
ဟူပနာရီးသားကတ္ေက စံအရီးအသားျဖစ္မလာေကေတာင္မွ စံအရီးအသားနီးပါးအဆင့္ကို ေရာက္ႏိုင္လိေမလို႔ ယံုၾကည္ေမွ်ာ္လင့္ပါေရ။
ရခိုင္လူမ်ိဳးတိုင္း ရပ္စြဲရြာစြဲ ကင္းကင္းနန္႔ ရခိုင္စာပီကို ရီးသားႏိုင္ကတ္ပါစီ


http://www.rakhaingroma.com

Continue Reading

ရခုိင္စာ အရြီးအသား ျပႆနာ

ဂနိရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္းမွာ ဟိကတ္ေတ ၿမိဳ႕နယ္အင္တန္မ်ားမ်ားနန္႕ အသင္းအဖြဲ႕တိ တစ္ခ်ိဳ႕မဂၢဇင္း ထုတ္လုပ္လာႏိုင္ ကတ္ပါဗ်ာလ္။ ပုဂၢလိကအျဖစ္ ရခုိင္သားႀကီးစာေပကလဲ စာအုပ္စာတမ္းတိ ထုတ္နိန္ရံုမက မေျပာခင္မွာပင္ မဂၢဇင္းတစ္အုပ္ကို ထုတ္ဖို႕ဆိုစြာ သိရပါေရ။ ၀မ္းေျမာက္စရာတိပါ။
သမိုင္းဆိုင္ရာ ယိုဥ္ေက်းမႈနန္႕ ရိုးဓေလ့ဆိုင္ရာ လူမႈေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ ေဆာင္းပါးတိကို မကန္မကန္္ ဖတ္ရႈေလ့လာ ရပါေရ။ အေၾကာင္းအရာတိ စံုလင္လာေရပိုင္ စာဖတ္သူတိၾကားမွာ ထိတြိခံစားမႈတိလဲ စူးရွလာကတ္ေတ။ ျမင္ကြင္းက်ယ္ျပန္႕ လာေရ။ ေတြးစရာ၊ ဆင္ျခင္စရာတိိကိုလဲ ႏႈိးခတ္လာေရ။ စာပီတစ္ရပ္မွာ ေဆာင္းပါး၊ စာတန္းနန္႕ခ်ည္း မျပည့္စံုပါ။ ကဗ်ာ၊ ၀တၳဳ၊ ရသစာတန္း စေရ ရသစာပီပါ သူ႕နီအထားနန္႕သူ ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ ရပ္တည္နီဖို႕ပါ လိုအပ္ပါေရ။ ဇာျဖစ္လို႕လဲဆိုေက၊ ေဒရသစာပီ တိေရ ေခတ္ၿပိဳင္ခံစားမႈကို အရိပ္ထိုးျပလို႕ ျဖစ္ပါေေရ။ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးပိုင္ စာပီယိုဥ္ေက်းမႈကို တန္းဖို႕ျဖတ္ကတ္စြာမွာ ေဒရသစာ ပီတိေရ တခန္းတနား ပါ၀င္ပါေရ။

ေဒပိုင္ တခန္းတနား ဟိေရရသစာပီဆိုင္ရာ ကၽြန္ရို႕ရခိုင္စာ အရြီးအသားေရ တနိထက္ တနိ ဖြဲ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မလာဘဲ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့နီေရ အေသွ်သူငယ္ပိုင္ ၀မ္းပူနံကားနန္႕ အားနည္းခ်က္တိဟိနီစြာ တြိနီရပါေရ။ ေဒအားနည္းခ်က္တိကို ကုသဖို႕လြန္ခေရ ၁၉၅၀ ခုႏွစ္တိကထဲက ႀကိဳးပမ္းလာကတ္တယ္လို႕ ဆရာေမာင္ဗသိန္းတင္ျပေရ "ရခိုင္စာ အရီးအ သား ျပႆနာ"ေဆာင္းပါးထဲမွာ ဆိုထားပါေရ။ တြက္ၾကည့္ေလ ႏွစ္ေပါင္း(၄၅)ႏွစ္ ေလာက္ပါဗ်ာယ္။ မ်ဳိးဆက္သစ္တစ္ဆက္(New Generation)မကပါ။ ကာလမနည္းပါ။ အကၽြန္ရို႕က ၁၉၆၀ ေက်ာ္ႏွစ္ထဲမွာမွ ေဒျပႆနာနန္႕ စတိတြိလာကတ္ပါေရ။ ေအခ်င့္ေတာင္ အႏွစ္သံုးဆယ္ေက်ာ္ပါဗ်ာယ္။ One Generation ဟိပါဗ်ာယ္။ ရွိအႏွစ္သံုးဆယ္လံုးလံုး "ရခိုင္ စာ အရီးအသား ျပႆနာ" ေရ "ျပႆနာ"ဆုိစြာက လြဲဗ်ာယ္ တစ္ခုမွလဲ ထူးျခားမလာပါ။

ထူးျခားလာေရ အခ်က္တစ္ခ်က္က ၁၉၈၀ ခုႏွစ္ပတ္၀န္းက်င္ကနီဗ်ာယ္ ၁၉၉၅ခုိ" ရခိုင္စာ အရီးအသားျပသနာ လႈပ္ရွားမႈ"ကြင္းဆက္ျပတ္နီခရပါေရ။ အဓိကက စာအုပ္စာတမ္း ထုတ္၀ီမႈ အဆက္ျပတ္လို႕ပါ။ ခုစာအုပ္စာတမ္းတိ ထုတ္၀ီလာကတ္ရလို႕ ေဒ"ျပႆနာ" သမိုင္း ပီးတာ၀န္ တစ္ရပ္အနီနန္႕ ျပန္လည္ေပၚထြက္လာရစြာ ျဖစ္ပါေရ။ ကာလအခိုက္ အတန္႕တစ္ခုမွာ "လႈပ္ရွားမႈ အစဥ္ျပတ္ခရစြာ" နန္႕ "ရခုိင္တစ္မ်ိဳးသားလံုး လက္ခံႏိုင္ေရ" စံဘာသာစကား(Standard Language) တစ္ရပ္မဟိသီး " ဆိုေရ အားနည္းခ်က္တိီေၾကာင့္ ေဒနိ " ျပႆနာ" က ဆီးမမီ၀ါးမမီနန္႕ ေရာဂါျပန္ထလာပါေရ။
"စံဘာသာစကား" နန္႕ ပတ္သက္လို႕ ကနိထိဇာတစ္ခုမွလဲ ထိထိေရာက္ေရာက္ မစြမ္း ေဆာင္ႏိုင္ကတ္သီးပါ။ ေယေကလဲ ရခိုင္စာအရီးအသားတစ္မ်ဳိးကို ေျမာက္ပိုင္းသံုးရခိုင္ ဘာသာစကား(အထူးသျဖင့္ စစ္ေတြအေျပာစကား)ကို အၿခီခံရီးသားနီ ကတ္စြာကို တြိနီရပါေရ ။ ယာယီသေဘာျဖစ္ပါေရ။ ေယနန္႕ "ရခိုင္စာ စံအရီးအသား"(Standard writing)လို႕ အကၽြန္ျပတ္ျပတ္ သားသား မဆို၀ံ့သီးပါ။ ယင္းပိုင္ျပတ္ျပတ္မဆို၀ံ့ေကလဲ အခု မဂၢဇင္းတိမွာ ရီးသားနီကတ္ေတ အရီးအသားနန္႕ ပတ္သက္လို႕ ေျပာလာဆိုလာစြာတိြရပါေရ။ ေျမာက္ပိုင္းသံုး စကားကို အသံုးျပဳရီးသားနီေရ ေဆာင္းပါး၊ ၀တၳဳ အရီးအသားတိေရ နည္းစနစ္ မွန္မမွန္ အကဲျဖတ္နီကတ္ပါေရ။

ေဒပိုင္အကဲျဖစ္မႈကို ဘာသာေဗဒ၊ သဒၵေဗဒတိမွာ အျခြီခံ တင္ျပကတ္ပါေရ။ ေယနန္႕ အခု အခါ ဆက္စပ္မိကတ္ဖို႕ ေဆာင္ပါးအခ်ဳိ႕ကိ အညႊန္းအျဖစ္ တင္ျပလိုက္ပါေရ။ "ရခိုင္၀တၳဳအရီးအသားျပႆနာ" အားသစ္(စစ္ေတြ) ရခိုင္မဂၢဇင္း အမွတ္(၃) ၁၉၇၆ ခုႏွစ္၊ "ရခိုင္စာေပဆုိတာဘာလဲ" သႏၱာေျမ- မင္းျမတ္ေမာ္၊ ရခိုင္တန္ေဆာင္ မဂၢဇင္း၊ အမွတ္(၁၄)၊ ၁၉၇၅-၇၆ ခုႏွစ္၊ "ရခိုင္စာအရီးအသားျပႆနာ" ေမာင္ဗသိန္း၊ ရခိုင္မဂၢဇင္း အမွတ္(၅)၊ ၁၉၇၇ ခုႏွစ္။

ေဒေဆာင္းပါးတိေရ ဘာသာေဗဒကို(Linguistic) အဓိက အျခြီခံတင္ျပထားတတ္ပါ ေရ။ဇာလို႕ စာအရီးအသားတစ္ခုေရ ဘာသာေဗဒကို အေျခြီခံရစြာလဲ ယင္းခ်င့္ကရွင္းပါေရ။ စာအရီးအသားတစ္ခုမွာ အဓိက အျခြီခံတိျဖစ္ေက အကၡရာ (Latter or Alphabet)၊ ဂဏန္း(Syllable)၊ စာလံုးဖြဲ႕ထံုး(morphomies)၊ ၀ါက်ဖြဲ႕ထံုး(syntax) တိေရအေျပာ ဘာသာစကား(spoken language) ကို အဓိက အျခြီခံရလို႕ပါ။ "Literature is language well-used" စာပီဆိုစြာ မွန္မွန္ကန္ကန္ စနစ္တက် အသံုးျပဳထားေရ ဘာသာစကားျဖစ္ေတ လို႕ အျခြီခံမူတစ္ရပ္ ဟိပါေရ။ ေဒအျခြီခံမူေၾကာင့္ အကၽြန္ရို႕ ခိုင္ခိုင္မာမာ ယံုၾကည္ထားစြာက" စာအရီးအသား"ဆိုစြာ ဘာသာစကားကို အျခြီခံရေရ ဆိုေရ အခ်က္ပါ။ ေဒအျခြီခံက ေသြဖီလို႕မရပါ။ အတိမ္းအေစာင္းလဲ မခံႏိုင္ပါ။ "ဟုတ္တာေပါ့၊ သူေပါ့၊ စြပ္က်ယ္တစ္ထည္ကို စ်ီးခက္ခက္နန္႕ ၀ယ္လာစြာ" ဆိုေရ အေျပာစကား၊ သို႕မဟုတ္ စာအရီးအသားေရ၊ ရခိုင္ဘာ သာ စကားကို အျခြီခံထားစြာ ဟုတ္မဟုတ္ ဆန္းစစ္ၾကည့္ကတ္္ပါ။ (ေပါ့)ဆိုစြာ ရခိုင္ သံုးေနာက္ဆက္စကားလံုး(particles) လား။ (စြပ္က်ယ္) ဆိုစြာ ရခိုင္သံုးစကားလံုး(words) လား။ မဟုတ္လို႕ဆိုေက ရခိုင္စကား သို႕မဟုတ္ ရခိုင္စာ မပီသလို႕ ဆိုရဖို႕ရာဟိေရ။

ေယနန္႕ ရခိုင္အရီးအသားပီျပင္ဖို႕ ဇာတိလိုအပ္ပါလဲ၊
(၁) ရခိုင္ဘာသာစကားလံုး ေ၀ါဟာရတိကို သံုးရဖို႕။
(၂) သဒၵါနည္းစနစ္က်က် ရီးဖြဲ႕ရဖို႕။
(၃) ရခိုင္အမ်ဳိးသားလကၡဏာ၊ စရိုက္၊ ဟန္ေပၚလြင္ ထင္ရွားနိန္ရဖို႕
ဆိုေရေဒအနည္းဆံုး အခ်က္သံုးခ်က္ေလာက္နန္႕ ျပည့္စံုႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္ပါေရ။
----------------------------------------------------------------------------
          လြန္ခေရ အႏွစ္(၄၀)ေလာက္ကစဗ်ာယ္ ကနိအထိအကၽြန္ရို႕တိ တြိနီရေရ  ရခိုင္ေဆာင္ပါး၊ ၀တၳဳတိုတိမွာအထက္က အခ်က္သံုးခ်က္နန္႕ ညီညြတ္ယင့္လား။ မညီညြတ္ ေက ဇာပိုင္အရီးအသားမ်ဳိးတိနန္႕ ရီးဖြဲ႕ခကတ္ေတဆိုစြာ ၿခီရာေကာက ္ၾကည့္လိုက္ေတခါ အရီးအသား(၆)မ်ဳိးကို တြိရပါေရ။ ေဒ(၆)မ်ဳိးကို ဆရာေမာင္ဗသိန္း တင္ျပခေရ "ရခိုင္စာ အရီးအသား ျပသနာ"ေဆာင္းပါးနန္႕ ရခိုင္မဂၢဇင္း အမွတ္(၄) ၁၉၇၇ ခုႏွစ္မွာ ေေအာင္ျမတ္ထြန္း(ရခိုင္ျပည္) တင္ျပေရ "ရခိုင္စာပီသစ္ ဟန္နန္႕ သတ္ပံု ျပႆနာ" ေဆာင္ပါး ႏွစ္ခုကို ညွိဗ်ာယ္ ထုတ္ႏႈတ္ထားပါေရ။
          (၁) ရခိုင္နန္႕ဗမာ အတူတူ ျဖစ္လို႕ဗမာစာရာရီးရဖုိ႔။ ေယခ်င့္ကရွင္းပါေရ။ ေဒနိျမန္မာ စာ အရီးအသားအတိုင္း ရီးဖို႕ပါ။
          (၂) စကားေျပာ(conversation) ကုိ ရခိုင္ပိုင္ရီးဗ်ာယ္ စကားျပန္ (စကားေျပ Prose) ကို ဗမာပိုင္ရီးရဖို႕။
"အဖသည္ ျပန္လာခါ ဆန္၀ယ္ခ၊ စ်ီးပါျပဳယူခဖိ။ ယင္းခါမွ ထမင္းခ်က္ရဖို႕ေယ" (ရခိုင္စကား ေျပာ) ဇနီးသည္ အားကိုးတႀကီးနန္႕ ေပးအပ္လုိက္ေသာ တာ၀န္ကို ေက်ပြန္ဖို႕ ယခုအထိ မေသခ်ာေသး(ဗမာစကား)
(တီီ-ညီေပါက္။ ေျမာက္ဦးမဂၢဇင္း အမွတ္(၁၊ စာအမွတ္ ၈၈)
          (၃) စကားေျပာကိုေရာ စာအရီးအသားကိုပါ ရခိုင္အရီးအသားနန္႕ ရီးရဖို႕။
"ထ…ထ…ဟီး..ဟီး၊ ေက်ာင္းဆက္တက္ဖို႕ ေအာင္လက္မွတ္ ယူခီေထာ ေအာင္မိုး။ အဘာ ေလး…ဘာေလး…ေမေမရို႕ ဇာသူ႕ကို အားကိုးဗ်ာယ္ က်န္လိုက္ရဖို႕လဲ ဟီး… ဟီး" (ရခိုင္စကားေျပာ)
          ကၽြန္ေတာ္က မိုးႀကိဳးပစ္ခံရရလူပိုင္ နားကလည္း မၾကားတစ္ခ်က္ ၾကားတစ္ခ်က္။ ေအာက္ႏႈတ္ခမ္းကိုကိုက္၊ မ်က္ရည္တရေဟာ။ (ရခိုင္စကားေျပာ အရီးအသား)
          (တစ္ပြဲဟင္ ပတ္စာထိုး) ခိုင္ထြန္းစိုး(ေျမာက္ဦး) ေျမာက္ဦးမဂၢဇင္း အမွတ္(၁)၊ စာ-၇၅)
          (၄) ေနာက္ဆက္သံုးပစၥည္း(particles) တိကို ရခိုင္ဂႏၱ၀င္ စာအရီးအသားက အမြီဆက္ခံရယူဗ်ာယ္ ရခိုင္စကားျပင္ အရီးအသား(prose)နန္႕ ရီးရဖို႕။ "ေတြးလီေတြးလီ က်ယ္၀န္းလီေရ အတြက္၊ အေတြးကို ရုပ္လို႕တဖန္၊ လယ္ယာက်ီးငွက္စေရ သဘာ၀ အာရံုတို႕ တလွည့္က်က္စား ေျပာင္းလိုက္မိ၏။ ငါ၏၀ါဆိုနီရာ ငခူရ ၿမိဳ႕သစ္ ေတာင္ထိပ္ဖ်ားမွာ ၀ါးရံုးမ်ား ညြတ္လွ်က္ရွိ၏။( ေအတ၀ါတြင္ အေတြးအျမင္၊ အသွ်င္စဏိႏၵ၊ ရခိုင္ယဥ္ေက်းမႈမ်ား၊ အမွတ္(၃)၊စာ-၁၁၁)
          (၅) ရခိုင္စကားေျပာနန္႕ ရခိုင္စကားျဖင့္ သံုးဗ်ာယ္ ရိီးရဖို႕ "ေ၀း ငါ့ကို ေစာင့္နီဦးသီး" (စကားေျပာ) ဆိုကာ ေသာၾကာေအာင္သည္ အိမ္ထက္က ကမန္းကတန္း ဆင္း၍ လလွျဖဴသံပါးကို အလ်င္လ်င္ ၿပီးလာသည္။
          (၆) အသံထြက္အတိုင္း စာလံုးေပါင္း သတ္ပံုတိနန္႕ ရီးရဖို႕ " စိုက္ေတြ ဒီဂရီေကာလိပ္ မွာ သဟိမဲ့ဟိမဲ့ စာလာသင္စြာ ခ်ဳိက္သူရဲစားထားလို႕ၿဖိဳက္ဖို႕လား။ ခိုင္းစားေၾက႕။ မင္းယိုင္ယိုင္ ေခ်နန္႕ ရူးနီစြာမလားေယ။"
အထက္က အခ်က္(၆)ခ်က္ထဲမွာ ေဒအခ်က္တိက ရခိုင္ဘာသာ စကားနန္႕ အညီအညြတ္ဟိေရ၊ ရခိုင္စာပီသေရ၊ ရခိုင္စရိုက္၊ ရခိုင္ဟန္နန္႕ အမ်ဳိးသားလကၡဏာ(တစ္ နည္း ရခိုင္လီ၊ ရခိုင္အေငြ႕အသက္ Arakanese atmosphere) ပီျပင္ေရ၊ ေဒအခ်က္က ေဒပိုင္ေဖာက္ျပန္ ခၽြတ္ယြင္းနီေရဆိုစြာကို ဆက္ဗ်ာယ္ ဆန္းစစ္ သံုးသပ္ဖို႕လုိပါေရ။
          ေဒပိုင္ဆန္းစစ္ရာမွာ ဘာသာေဗဒကို အဓိကအၿခီခံရဖို႕ျဖစ္ပါေရ။ ဘာသာေဗဒဆိုစြာ "ဘာသာစကားတစ္ရပ္" ကို နည္းးစနစ္တက် သရုပ္ခြဲဗ်ာယ္၊ အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္တိနန္႕ အတူ ထူးျခားသိမ္ေမြ႕ေရလကၡဏာတိကုိ သိပံနည္းက်က် သရုပ္ေဖာ္ခ်က္(a scientific description of language)တိ ျဖစ္ပါေရ။ အသံ ျဖစ္ေပၚလာပံု တိပါပါေရ။ စကားလံုးဖြဲ႕ပံု တိပါပါေရ။ ၀ါက်ဖြဲ႕စည္းပံုတိ ပါပါေရ။ ေဒအသံ၊ စကားလံဳးဖြဲ႕ ၀ါက်တိေရ ဘာသာစကား တစ္ခုမွာရွိေရ စရိုက္တိ ထူးျခားသိမ္မြိေရ လကၡဏာတိ ျဖစ္ပါေရ။ ေယဇူးနန္႕ ဘာသာစကားကို အၿခီခံၿပီးမွ စာအရီးအသားကို ဖန္တီးကတ္စ႔ာ ျဖစ္ပါေရ။
          "Language is sound. Writing or literature is symbol of language" လို႕ ဘာသာေဗဒမွာ အၿခီခံစကားတစ္ရပ္ဟိပါေရ။ ဘာသာစကားဆိုစြာ စကားသံ၊ စာအရီးအသား(၀ါ) စာပီဆိုစြာ ဘာသာစကား၏ သေကၤတလို႕ ဆိုစြာပါ။ ေဒခ်င့္ေရ အေျခခံမူပါ။ ေယနန္႕ စာအရီးအသားတစ္ရပ္ကိ ေဒအၿခီခံကူနန္႕ ညီမညီ ယွဥ္ဗ်ာယ္ အကဲျဖတ္ရပါေမ။
          (၁)ကို ၾကည့္၊ ရခိုင္ဘာသာစကားနန္႕ဗမာဘာသာစကားဇတိတူဗ်ာယ္ ဇာတိကြဲျပား နိေရဆိုစြာကို စဥ္းစားဖို႕ လိုပါေရ။ ဘာသစကားတစ္ခု အၿခီခံျဖစ္ေက စကားလံုး တူလား၊ အသံထုတ္ပံုထုတ္နည္းတူလား၊ စကားဖြဲ႕ပံုတူလား၊ ၀ါက်တည္ေဆာက္ပံုတူလား။ ေ၀ါဟာရ တစ္ခ်ိဳ႕တူပါေရ။ ေဒတူေရ ေ၀ါဟာရတိကို အသံထုတ္ပံုထုတ္နည္း(၀ါ)သံရင္းမတူပါ။ "မင္း" "ဆန္" "ေဆး" "ခ်စ္" " ေခတ္" "ပညာ" "ပ်ဥ္" စေရ ေ၀ါဟာရကို အနက္တိ တူကတ္ပါယင့္။ အသံထုတ္ပုံထုတ္နည္း လံုး၀ကြဲျပားနီစြာကို တြိရပါလိမ့္ေမ။
          စကားလံုးဖြဲ႕စည္းပံု၊ ၀ါက်တည္ေဆာက္ပံု တူကတ္ပါေရ။ ေဒခ်င့္က မူရင္းဘာသာစကား တစ္ခုတည္းက ဆင္းသက္လာလို႕ပါ။ ေယေကလဲ အဆက္ပစၥည္း (particles) တိမတူပါ။

ရခိုင္                                          ဗမာ
ေမာင္လွ(ေရ)                              ေမာင္လွ(ဟာ)(သည္)
စား(ေရ)                                     စား(တယ္)
လား(ပနာ)                                  သြား(ၿပီး)
-ဗ်ာယ္လား၊ ရာလား                       ၿပီလား
ေသာက္(ဗ်ာယ္          )                 ေသာက္(ၿပီ)
ေနာက္ အာေမ႗ိတ္သံ၊ အာလုပ္သံတိလဲ ကြဲျပားပါေရ။
ဘာသာစကားႏွစ္ခုေဒပိုင္ ေ၀ါဟာရ(အမ်ားအျပား) အဆက္သံုး စကားလံုး၊ အာေမ႗ိတ္၊ အာလုတ္သံတိ ကြဲျပားစြာလာ သီျခားလကၡဏာကိုယ္စီ ဟိကတ္တယ္ဆိုစြာကို ျပနီစြာမဟုတ္ပါလား။ဗမာစကားကို ရခိုင္က အလြယ္နန္႕နားလည္ႏိုင္တာလဲ၊ ရခိုင္စကားကို ဗမာ ေသဘာေပါက္ဖို႕ေတာင္ လက္ပါလိမ့္ေမ။ ဇာေၾကာင့္ဆိုကာ ဘာသာစကားကဲြျပားလို႕ ဆိုစြာ ရွင္းနီပါေရ။ တူေရလို႕ အျငင္းပြားနီစြာက ဘာသာစကားသေဘာနန္႔အႏွစ္သာရတိကို နားမလည္ သေဘာမေပါက္လို႔ ျဖစ္ပါေရ။ တစ္ခုဟိပါေရ။ ျမန္မာတစ္ျပည္လံုး တိုင္းရင္းတိနားလည္ဖို႕၊ ခံစားႏိုင္ဖို႕၊  က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ ျဖစ္ဖို႕ ဗမာစာ(ရံုးသံုး ျမန္မာစာ) နန္႕ ရီးေရဆုိေက ဇသူကလဲ မကန္႕ကြက္မရႈတ္ခ်ပါ။ အကၽြန္ရို႕ အမ်ားအျပားရီးပါေရ။ ဇာျဖစ္ လို႕လဲဆိုေက ရခိုင္ေတာင္ပိုင္းက လူတိ နားလည္ ခံစားႏိုင္ဖို႕ ျဖစ္ပါေရ။ (စံဘာသာစကား မသီးစြာလဲ ပါပါေရ)။
          (၂) အမ်ဳိးအစားက "ေတာင္မေရာက္ ေျမာက္မေရာက္" "ကျပားအရီးအသား" မ်ဳိးျဖစ္ ပါေရ။ တစ္ခ်ဳိ႕ဆရာတိက "လင္းၿမီြတစ္ပိုင္း၊ ၿမီြေဟာက္တစ္ပိုင္း အရီးအသား" လို႕ ရႈတ္ခ် ကတ္ပါေရ။ ဘာသာစကားႏွစ္မ်ဳိးကို ကေမာက္ကမ ေပါင္းစပ္ထားလို႕ျဖစ္ပါေရ။ အထက္ပိုင္က ေခါင္းေပါင္း၊ ျပင္ခံ၀တ္ဗ်ာယ္၊ ေအာက္ပိုင္းက်ကာ ဂ်ိမ္းပန္၀တ္ထားစြာ မ်ဳိးနန္႕တူပါေရ။ ေဒပိုင္ ျဖစ္ရစြာက ဘာသာစကားဆုိစြာဇာလဲ၊ စာအရီးအသားဆိုစြာ ဇာလဲ၊ စာပီဆိုစြာ ဇာလဲ ဆိုေရ အဓိက အခ်က္တိကို သေဘာမေပါက္၊ နားမလည္လို႕ပါ။ ၁၉၆၀ ေက်ာ္ႏွစ္တိက တစ္ခါေဒပိုင္ " ကျပားအရီးအသားမ်ဳိး" ကို တစ္ေယာက္စ၊ ႏွစ္ေယာက္စ ရီးခ ကတ္လို႕ ရခိုင္စာပီ ပညာရွင္တိ စာပီသမားတိက ၀ိုင္းရႈတ္ခ်ခကတ္ပါေရ။ တစ္ေယာက္လဲ ယင္းအရီးအသားမ်ဳိးကို ဆက္မရွၚခကတ္ပါ။ ခုတစ္ခါ ရခိုင္မင္း ဘုန္းေတာက္ခေရ ၿမိဳ႕ကထုတ္ေတ မဂၢဇင္းထဲ ပါလာစြာတြိရပါေရ။ ယင္းအရီးအသားေရ ရခိုင္စာပီသစ္ လႈပ္ယွားမႈကို အတားအဆီး ျဖစ္စီေရလို႕ ခံစားမိပါေရ။
          (၃)(၄)(၅)တိထဲက ကိုယ္ႀကိဳက္စြာ တစ္ခုခုကို ျဖစ္ျဖစ္၊ သံုးမ်ဳိးစလံုးကို ျဖစ္ျဖစ္ သံုးစြာ က ရခိုင္စာပီသေရလို႕ အကၽြန္ရို႕လက္ခံထားကတ္ပါေရ။ ေဒသံုးမ်ဳိးေရ ရခိုင္ဘာသာစကား လဲျဖစ္ေတ။ ဘာသာေဗဒ နည္းပညာနန္႕လဲ ကိုက္ညီေရ။ အမ်ဳိးသားလကၡဏာ ေပၚလြင္ေရ၊ ေျပာရေက ရခိုင္ရနံ႕သင္းမႊီးနီေရ။ ရခိုင္ဟန္ ထင္ရွားနီေရ။ ေနာင္တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ ေဒသံုးမ်ဳိးထဲ က ရခိုင္အမ်ဳိးသားလကၡဏာနန္႕အညီညြတ္ဆံုး " ရခိုင္စာ အရီးအသားတစ္မ်ဳိး" ကို "စံ" အျဖစ္ သတ္မွတ္လားကတ္ဖို႕လို႕ယူဆ မိပါေရ။ ေယေကလဲ ေဒသံုးမ်ဳိးထဲက အမွတ္စဥ္(၄)အမ်ဳိး အစားရီးရာမွာ မွားတတ္ေတ ေဒအခ်က္တစ္ခ်က္ ဟိပါေရ။ ယင္းအခ်က္က ရခိုင္အေျပာ ဘာသာစကားမွာသံုးေရ ေနာက္ဆက္(particles) တိကို စာအရီးအသားမွာသံုးေရ ေနာက္ ဆက္တိနန္႕ အတူတူမွတ္ယူဗ်ာယ္ ရီးသားနီကတ္ေသာ အခ်က္ပါ။
"လမ္းမႀကီးဘက္သို႕ေရာက္(စြာနဲ႕) တၿပိဳင္နက္ လက္ႏွစ္ဖက္က ဆြဲလာ(ေရ)အထုပ္အပိုးကို ခ်လိုက္သည္။ (တစ္ခါသံုး- ဂႏိုင္ေမာင္(ေျမာက္ဦး)၊ ၿပိဳင္ပြဲ ဒုတိယဆုရ ၀တၳဳတုိ၊ ရခိုင္ညြန္ဖူး၊ အမွတ္-၃) ေဒ၀ါက်မွာပါေရ(စြာနန္႕) (ေရ) ဆိုေရ ေနာက္ဆက္တိက ရခိုင္အေျပာ ဘာသာ စကား(spoken language) သံုးေနာက္ဆက္ စကားလံုးတိ ျဖစ္ပါေရ။ (သည္) တစ္လံုးတည္း ရာ ရခိုင္စကားျပင္(prose)သံုး ေနာက္ဆက္စကားလံုး ျဖစ္ပါေရ။ ေဒပိုင္စကားျဖင့္ နန္႕ရီးသား ေရ ၀ါက်ထဲမွာပါေရ ၾကားေနာက္ဆက္တိ ဇာပိုင္ေနာက္တိ ျဖစ္ေတဆိုစြာ ဂရုမမူဘဲ ၀ါက်အဆံုးမွာ (သည္၊ ၏၊ တည္း) ထည့္လိုက္ရံုနန္႕ ရခိုင္စကားျပင္ျဖစ္ဗ်ာယ္ေရ ရမ္းဗ်ာယ္ ရီးခ်လုိက္စြာ ျဖစ္ပါေရ။ ေဒ၀ါက်ကို ရခိုင္စကာျဖင့္ ပီသစီခ်င္ေက
"လမ္းမႀကီးထက္သို႕ေရာက္(သည္ႏွင့္)တၿပိဳင္နက္ လက္ကဆဲြလာ(ေသာ အထုပ္ကို ခ်လိုက္ သည္) " လို႕ ျဖစ္ရပါေမ။
          ၾကည့္ေကဗမာစကားေျပ၀ါက်နန္႕ထပ္တူျဖစ္နီစြာကို ေတြ႕ရပါေမ။ ေအ မတူစြာဟိပါ ေရ။ အသံထုတ္ပံုထုတ္နည္း(၀ါ) သံရင္းမတူပါ။ ဗမာက ဗမာအသံထုတ္နန္႕ ဖတ္ဗ်ာယ္၊ ရခိုင္ က ရခိုင္အသံထုတ္နန္႕ဖတ္ကတ္ပါလိမ့္ေမ။ ေယတာလဲ ကြဲျပားစြာကို ပိုထင္ရွားေအာင္ ေနာက္က၀ါက်တိက ျပလာပါေရ။ "ျမင္းဂါရီဆိပ္ႏွင့္ လွညြန္စိန္အိမ္မွာ အနီးေခ်(အပါးေခ်)ျဖစ္ သည္။ လက္ၾကားမ်ားသျဖင့္ ခရီးမတြင္ျဖစ္နီသည္" ဆိုေရ၀ါက်မွာ ရခိုင္သံုး ေ၀ါဟာရ(ျမင္းဂါ ရီ)(အပါးေခ်)(နီ)(လက္ၾကား)ရို႕ အထင္အရွားပါနီလို႕ ဇာဗမာ၊ ဇာတိုင္းရင္းသား( ရခိုင္ကပယ္ ေက) ကလဲ "ေယခ်င့္ျမန္မာစာ"လို႕ေျပာကတ္ဖို႕မဟုတ္ပါ။ ဖတ္ေရေရ ရခိုင္တိကရာ "ရခိုင္စာ" လို႕ ခ်က္ခ်င္းသိပါေရ။
          အဓိကေျပာလိုစြာက ရခိုင္စကားျပင္နန္႕ ရီးဖို႕လား၊ စကားျပင္ ေနာက္ဆက္တိနန္႕ ပီပီ ျပင္ျပင္ ရီးသားပါ။ စကားေျပာသံုးေနာက္ဆက္တိကို လုး၀မသံုးပါေက။ ေနာက္ဆံုးျဖစ္ေသာ (၆) အမ်ဳိးအစားက စာအရီးအသားနန္႕မဆိုင္ပါ။ စာလံုးေပါင္းသတ္ပံုဆိုင္ရာ အဘိဓာန္နန္႕ရာ အက်ဳံး၀င္ပါေရ။ ေယေကာလဲ့လိုရင္းတိုရွင္း ေျပာခ်င္ပါေရ။
"ရီးအမွန္၊ ဖတ္အမွန္" ဆိုေရစကား။
"ေျပာသလိုေရးလွ်င္ လူမိုက္၊ ေရးသလိုေျပာလွ်င္လူဖ်င္း" ဆုိေရ ကင္း၀န္မင္းႀကီး အဆိုအဆဲ စစြာတိကို သေဘာေပါက္ေယာင္ နားစိုက္စီခ်င္ပါေရ။
တစ္ခါ(စ္)(ဥ္=ညေခ်သတ္)(ည္) စေရ ဂႏၳ၀င္ အစဥ္အလာရွိေရ အသတ္တိ၊ ကာရန္တိ မ ေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းဖို႕လိုပါေရ။ ဘာသာစကားတိုင္းမွာ စာလံုးေပါင္း သတ္ပံုကြဲဗ်ာယ္၊ အသံတူစြာ တိရွိပါေရ။ ဥပမာ- ဗမာဘာသာစကားမွာ (သည္=သီ)၊(စင္=စဥ္) ရို႕ျဖစ္ကတ္ပါေရ။ သူ႕အနက္နန္႕သူ စာလံုးေပါင္းသတ္ပံုကြဲ ခြဲထားပါ ေရ။
          အထက္က တင္ျပခစြာတိကို ၿခံဳဗ်ာယ္ေျပာရေက-
          (၁)မိမိဘာသာစကားကို မွန္မွန္ကန္ကန္ သံုးႏိုင္ဖို႕
          (၂) သဒၵါနည္းစနစ္က်က် ရီးသားႏိုင္ရဖို႕။
          (၃) ရခိုင္အမ်ဳိးသားလကၡဏာ ဟိႏိုင္ရဖို႕။
ဆိုေရ အခ်က္တိမွာ အၿခြီခံဗ်ာယ္ ရခိုင္စာ၊ သို႕မဟုတ္ ရခိုင္စာအရီးအသားကို ေဖာ္ထုတ္ရဖို႕ ျဖစ္ပါေရ။ စာအရီးအသား(Writing) စနစ္တက် ျဖစ္လာမွ ရခိုင္စာပီ(Literature) ပီျပင္လာ ဗ်ာယ္ အဆင့္ျမင့္လာစရာဟိပါေရ။
          ဆက္ေျပာခ်င္စြာက တစ္ခုစဟိပါေရ။ ေဒခ်င့္က "မဂၢဇင္း ထုတ္လုပ္မႈပိုင္း" နန္႕ဆိုင္ပါ ေရ။ စာစီသူ(ယခု ကြန္ပ်ဴတာစာစီသူ) တိေရ ရခိုင္တိမဟုတ္ပါ။ ရခိုင္ျဖစ္ပါစီ စာနန္႕ပီနန္႕နီး စပ္သူ ျဖစ္ဖို႕လိုပါေရ။ စာစီစဥ္သူက ရခိုင္ဘာသာစကားကို မကၽြမ္းက်င္ မထိတြိေက စကားလံုး၊ ပုဒ္၊ ပါဒရို႕မွာ Space (စပိတ္)ကို ျခားခ်င္ပိုင္ျခားတတ္ကတ္ပါေရ။ ထိုတစ္လံုး၊ ေဒတစ္လံုး၊ ထို ကစု ေဒတစ္ခုနန္႕ ျပန္႕ႀကဲနီပါေရ။ အဓိပါယ္ေပါက္ေအာင္ စာဖတ္သူက ျပန္ျပန္စုဗ်ာယ္ ဖတ္နီ ရပါေရ။ ပင္ပန္းေရ၊ အခ်ိန္ကုန္ေရ။
          ရခိုင္စာအရီးအသားကို စာဖတ္သူတိလက္ခံလာေအာင္ ႀကိဳးစားနီရေရ ခုပိုင္ကာလမွာ မျဖစ္သင့္စြာ မျဖစ္ရေအာင္ တာ၀န္ရွိသူတိက ႀကိဳးပမ္းရပါဖို႕။ မဟုတ္ေက စာဖတ္သူတိေရ ရခိုင္စာပီနန္႕ ၀ီးသထက္၀ီးေအာင္ လုပ္လိုက္ေရပိုင္ျဖစ္လားပါလိမ့္ေမ။
          ရခိုင္သဟာယအသင္း(ရန္ကုန္) စာေစာင္/ အမွတ္(၂)မွာ ရခိုင္ေဆာင္းပါး၊ ၀တၳဳတုိတိ ကို စကားလံုး ပုဒ္ျဖတ္ပုဒ္ရပ္တိ ေသေသ သပ္သပ္နန္႕ဖတ္ရစြာ ေခ်ာေခ်ာခ်ဴခ်ဴ ျဖစ္ရလို႕ တျခားၿမိဳ႕နယ္မဂၢဇင္းတိက အတုယူသင့္ပါေရ။ ႀကိဳးစားသင့္ပါေရ။ ယင္းနန္႕ စာရီးသူတိနန္႕ ထုတ္လုပ္သူတိပါ သာမန္အဆင့္က ေဖာက္ထြက္ကတ္ပါ။ ဇာတိခၽြတ္ယြင္းနီလဲ။ ဇာတိလုိအပ္ နီလဲ၊ ဇာသီးလုပ္ရဖို႕သီးလဲ…စေရ မဂၢဇင္းစာေစာင္တိ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႕ေဒ(လဲ) ေပါင္းမ်ားစြာ ကို ေက်ာ္ျဖတ္ႏိုင္ကတ္ပါစီလို႕………။

        မွတ္ခ်က္။ (   -၁၉၉၆ခု ႏွစ္ထုတ္ ရခုိင္ရုိးမ မဂၢဇင္းမွ ကုူးယူေဖာ္ျပပါသည္။)

Continue Reading